เจ้าพ่อพญาแลกับประวัติเมืองชัยภูมิ เรื่องเล่าที่คนท้องถิ่นยังเคารพ

28 กันยายน 2569

คนกรุงเทพที่แวะไหว้ศาลหลักเมืองก่อนเริ่มงานใหญ่ หรือคนต่างจังหวัดที่ยกมือไหว้รูปปั้นผู้สร้างเมืองทุกครั้งที่ขับรถผ่าน น่าจะเข้าใจความรู้สึกของคนชัยภูมิที่มีต่อเจ้าพ่อพญาแลได้ไม่ยาก ต่างกันแค่ชื่อและเรื่องราว แต่ความรู้สึกว่ามีใครสักคนคอยดูแลบ้านเมืองอยู่นั้นคล้ายกันมาก

จากผู้นำชุมชนสู่เจ้าเมืองคนแรก

ชื่อที่คนชัยภูมิเรียกกันว่าเจ้าพ่อพญาแล คือพระยาภักดีชุมพล (แล) เจ้าเมืองคนแรกของชัยภูมิ เรื่องเล่าท้องถิ่นพูดถึงท่านในฐานะผู้นำที่ดูแลผู้คนให้ตั้งบ้านเรือนทำกินกันเป็นปึกแผ่น ก่อนจะได้รับแต่งตั้งให้ปกครองเมือง

รายละเอียดช่วงต้นชีวิต เช่น ท่านมาจากไหนและพาผู้คนมาตั้งถิ่นฐานอย่างไร แต่ละแหล่งเล่าไม่ตรงกันนัก ผู้เฒ่าผู้แก่บางบ้านก็จำมาอีกแบบ จึงควรฟังเป็นเรื่องเล่าที่มีหลายสำนวน มากกว่าจะยึดฉบับใดฉบับหนึ่งเป็นคำตอบเดียว

การเลือกข้างที่คนรุ่นหลังจดจำ

ส่วนที่เรื่องเล่าแทบทุกสำนวนตรงกันคือเหตุการณ์ในสมัยรัชกาลที่ 3 ช่วงที่เจ้าอนุวงศ์แห่งเวียงจันทน์ก่อการ พระยาภักดีชุมพลไม่ยอมเข้าร่วมด้วย และสุดท้ายถูกสังหาร

สำหรับคนชัยภูมิ ตรงนี้คือหัวใจของเรื่อง ท่านไม่ได้ถูกจดจำเพราะชนะศึก แต่เพราะยืนอยู่ข้างที่ตัวเองเชื่อแม้รู้ว่าต้องแลกด้วยชีวิต ความกล้าแบบนี้ทำให้ชื่อของท่านกลายเป็นที่เคารพ จนถูกเรียกขานว่า “เจ้าพ่อ” มาจนถึงทุกวันนี้

ทำไมคนรุ่นนี้ยังไปไหว้

ในตัวเมืองมีทั้งอนุสาวรีย์และศาลเจ้าพ่อพญาแล คนท้องถิ่นแวะไปบอกกล่าวในวันสำคัญของชีวิต ก่อนสอบ ก่อนย้ายงาน หรือวันที่ลูกหลานกลับบ้าน บางคนแค่ไปยืนไหว้เงียบๆ แล้วกลับ ไม่ได้ขออะไรเป็นพิเศษ

ถ้ามาเที่ยวแล้วอยากแวะ ใส่ไว้ในเส้นทางเดินดูเมืองช่วงเช้าแบบไม่ต้องสตาร์ทรถได้สบาย

ถาม-ตอบ

คนต่างถิ่นไปไหว้ได้ไหม ต้องเตรียมอะไร

ได้ ไม่มีพิธีซับซ้อน แต่งกายสุภาพ ถอดหมวกและแว่นกันแดด จะมีพวงมาลัยหรือดอกไม้ติดมือไปก็ได้ สิ่งสำคัญคือท่าทีที่ให้เกียรติ ไม่ยืนบังคนที่กำลังไหว้เพื่อถ่ายรูป

ประวัติที่อ่านเจอในเน็ตเชื่อได้แค่ไหน

เชื่อได้ในโครงหลัก แต่รายละเอียดอย่างเส้นทางอพยพหรือเหตุการณ์ช่วงสุดท้าย แต่ละแหล่งเล่าต่างกัน ถ้าสนใจจริง ลองถามคนดูแลศาลหรือเทียบกับเอกสารของจังหวัดและสถานศึกษาในพื้นที่

อยากรู้เรื่องเมืองให้ลึกกว่านี้ ไปไหนต่อดี

ประวัติของพื้นที่นี้ย้อนไปไกลกว่ายุคเจ้าเมืองคนแรกมาก ลองไปไล่ดูผังโรงพยาบาลโบราณยุคขอมที่ปรางค์กู่ หรือขึ้นไปทางภูเขียวเพื่อดูร่องรอยศิลปะล้านช้างในองค์พระธาตุ จะเห็นว่าเมืองนี้เคยอยู่ระหว่างอิทธิพลหลายทาง

ทำไมเรื่องที่มาของเมืองถึงน่าสนใจ ทั้งที่ผ่านมานานแล้ว

เพราะเป็นความสงสัยแบบเดียวกับที่เรามีต่อของรอบตัว คนที่ชอบอ่านเรื่องจุดเริ่มต้นของแบตเตอรี่ที่เราพกติดตัวกันทุกวันก็สนุกกับคำถามว่าสิ่งนี้เริ่มต้นอย่างไร ประวัติเมืองก็เป็นคำถามเดียวกัน เพียงแต่คำตอบเกี่ยวกับคนที่เคยเดินบนถนนเส้นเดียวกับเรา

คนชัยภูมิที่ยกมือไหว้ผ่านกระจกรถ กับคนกรุงที่แวะศาลหลักเมือง จึงทำสิ่งเดียวกัน ต่างกันแค่ชื่อของคนที่นึกถึงในใจ