เดินป่าค้างคืนในชัยภูมิ ต้องขออนุญาตอย่างไร และทำไมต้องมีเจ้าหน้าที่หรือผู้นำทาง

18 กันยายน 2569

คุณกับเพื่อนอีกสองสามคนเริ่มเบื่อการเดินเส้นทางศึกษาธรรมชาติที่เดินครึ่งวันก็จบ อยากลองแบกเป้เข้าป่าลึกแล้วนอนค้างบนเขาสักคืน คำถามที่ต้องตอบให้ได้ก่อนจองวันลาคือ จะไปแบบที่อุทยานรู้และมีคนนำทาง หรือจะหาเส้นทางเอาเองจากรูปที่คนอื่นโพสต์

คำตอบไม่ได้ขึ้นกับว่าใครเก่งเดินป่าแค่ไหน แต่ขึ้นกับว่าป่าที่นั่นเปิดให้เดินแบบไหน

ทางเดินป่าค้างคืนไม่ได้เปิดให้เดินเมื่อไหร่ก็ได้

ชัยภูมิมีทั้งอุทยานแห่งชาติและเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า พื้นที่เหล่านี้มีกฎต่างกัน บางพื้นที่เปิดให้ค้างคืนเฉพาะบางช่วงของปี บางพื้นที่ปิดเส้นทางในฤดูฝนเพื่อให้ป่าได้พักและเพราะทางอันตราย บางเส้นทางเคยเปิดแล้วปิดไปเลยก็มี

เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเข้มงวดกว่าอุทยาน เพราะหน้าที่หลักคือคุ้มครองสัตว์ ไม่ใช่รองรับนักท่องเที่ยว ถ้าอยากรู้ว่าป่าผืนนั้นสำคัญอย่างไร ลองอ่านเรื่องผืนป่าต้นน้ำของภูเขียวที่สัตว์ป่ายังอาศัยอยู่ จะเข้าใจว่าทำไมการเข้าไปนอนในนั้นต้องมีขั้นตอน

การขออนุญาตเริ่มจากโทรหาที่ทำการ ไม่ใช่จากโพสต์ในกลุ่ม

ขั้นแรกคือติดต่อที่ทำการอุทยานหรือหน่วยงานของเขตรักษาพันธุ์โดยตรง ถามว่าช่วงที่จะไปมีเส้นทางค้างคืนเปิดอยู่หรือไม่ ต้องลงทะเบียนล่วงหน้าแค่ไหน ใช้เอกสารอะไร และจำกัดจำนวนคนต่อกลุ่มหรือเปล่า ข้อมูลทางการดูได้จากกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช แต่รายละเอียดหน้างานคนที่ตอบได้ดีที่สุดคือเจ้าหน้าที่ในพื้นที่

รูปสวยๆ ในกลุ่มเดินป่าบอกได้แค่ว่ามีคนเคยไป ไม่ได้บอกว่าตอนนี้เส้นทางยังเปิด หรือคนในรูปขออนุญาตถูกต้องหรือไม่ คนที่ชอบไล่เดินขึ้นภูตามจังหวัดต่างๆ ของภาคอีสานจะรู้ดีว่าแต่ละที่มีกฎของตัวเอง จะเคยไปที่อื่นมากี่ที่ก็ต้องเช็กใหม่ทุกครั้ง

เจ้าหน้าที่หรือผู้นำทางท้องถิ่นคือคนที่รู้ว่าป่าวันนี้เป็นอย่างไร

หลายเส้นทางกำหนดให้ต้องมีเจ้าหน้าที่หรือผู้นำทางท้องถิ่นไปด้วย บางคนมองว่าเป็นค่าใช้จ่ายเพิ่ม แต่คนนำทางรู้เรื่องที่แผนที่ไม่บอก ทางแยกไหนที่ทางเดินสัตว์หลอกตาเหมือนทางคน ลำห้วยไหนน้ำขึ้นเร็วหลังฝน จุดไหนตั้งเต็นท์แล้วไม่ขวางทางเดินของสัตว์ใหญ่ และถ้ามีคนบาดเจ็บ ต้องออกทางไหนเร็วที่สุด

การหลงในป่าทึบเกิดได้ง่ายกว่าที่คิด โดยเฉพาะเมื่อหมอกลงหรือฟ้าเริ่มมืด และบนเขาสัญญาณโทรศัพท์มักขาดหาย คนนำทางยังช่วยดูเรื่องไฟ ช่วงหน้าแล้งป่าเต็งรังติดไฟง่าย การก่อไฟหรือทิ้งก้นบุหรี่ผิดที่อาจกลายเป็นไฟป่า ให้ทำตามที่เจ้าหน้าที่บอกเรื่องไฟทุกครั้ง

ค่าจ้างและวิธีติดต่อผู้นำทางต่างกันไปแต่ละพื้นที่ ให้ถามที่ทำการอุทยานเป็นหลัก

ของในเป้ต้องพอสำหรับคืนที่ไม่เป็นไปตามแผน

เตรียมน้ำและอาหารเผื่อมากกว่าแผนอย่างน้อยหนึ่งมื้อ เพราะฝนหรือคนในกลุ่มเจ็บเท้าทำให้ต้องค้างเพิ่มได้ เต็นท์ที่กันฝนได้จริง ถุงนอนที่เหมาะกับความหนาวบนเขา ไฟฉายคาดหัวพร้อมถ่านสำรอง ชุดปฐมพยาบาล และนกหวีด

ป่าชัยภูมิช่วงฝนมีทาก ใส่ถุงเท้ากันทากและกางเกงขายาว สำรวจตัวเองตอนพักทุกครั้ง ขยะทุกชิ้นแบกกลับลงมา รวมถึงเศษอาหาร

ทิ้งแผนไว้กับใครสักคนที่ไม่ได้ขึ้นไปด้วย

เขียนแผนสั้นๆ ให้คนที่บ้านหรือเพื่อนที่ไม่ได้ไป บอกว่าเข้าป่าวันไหน ทางไหน ไปกับใคร เบอร์ของที่ทำการอุทยาน และเวลาที่ควรได้ข่าวจากเราแล้ว ถ้าเลยเวลานั้นไปนานโดยไม่มีข่าว ให้เขาติดต่ออุทยาน ถ้ามีเหตุฉุกเฉินและติดต่อได้ ใช้ 1669 สำหรับเจ็บป่วย หรือ 191

ส่วนคนที่อยากได้บรรยากาศนอนบนเขาแต่ยังไม่พร้อมแบกเป้ไกลๆ ทางเลือกที่ง่ายกว่าคือนอนเต็นท์บนลานที่อุทยานจัดไว้ให้ แล้วตื่นเช้าขึ้นไปรอดูหมอกบนผาตอนฟ้าเพิ่งสาง

ถ้ายังไม่เคยเดินป่าเต็มวันมาก่อน เริ่มที่ลานกางเต็นท์ ถ้าเคยแล้วและอยากนอนในป่าจริง ไปกับเจ้าหน้าที่หรือผู้นำทางในเส้นทางที่อุทยานยืนยันว่าเปิด ส่วนเส้นทางที่ไม่มีใครรับรองว่าเปิดอยู่ ให้ตัดออกจากรายการไปเลย